Rối loạn chức năng nói - hiểu
04:06:42 04-11-2008

Chứng loạn phát âm là hiện tượng người bệnh thấy khó phát âm thành câu, do bị thương tổn ở trung tâm não, ở chất xám, ở tiểu não, ở phần não tiếp giáp với tủy sống. Bệnh thường phát triển từ từ.

Hiện tượng rối loạn chức năng nói - hiểu có thể chỉ xảy ra trong thời gian ngắn nhất định hoặc lâu dài. Đôi khi, người bệnh còn bị liệt một tay hoặc một chân bên phải nếu người bệnh quen tay phải. Điểm bị thương tổn thường nằm ở bán cầu não trái. Vì các trung tâm điều khiển sự cử động của chân tay nằm ở cạnh trung tâm điều khiển việc phát âm, nên người bị rối loạn chức năng nói thường hay bị liệt một bên chân tay (bán cầu não trái điều khiển sự cử động của chân tay bên phải; bán cầu não phải điều khiển chân, tay trái).

Nói là một công việc phức tạp. Người nói bắt đầu phải suy nghĩ, chọn chữ, cấu trúc thành câu rồi mới phát âm thành tiếng. Muốn phát âm, nhiều cơ bắp ở cổ và ở họng phải phối hợp hài hòa với nhau tùy theo từng âm, từng tiếng.

Việc đọc chữ cũng vậy. Những ký hiệu của từng chữ được các tế bào thần kinh thị giác tiếp nhận đưa lên não, truy cập ở bộ nhớ để biết ý nghĩa của từng từ được nhiều chữ ghép lại và từng câu được cấu trúc bởi nhiều từ. Nhìn những chữ, những từ, bộ não đã được rèn luyện, biết cả cách phát âm của những chữ và từ ấy.

Nguyên nhân việc bất chợt không nói được, không đọc được có thể là do có một mạch máu ở não bị tắc nghẽn bởi một cục máu đông hay một vật cản nào đó. Nếu vật cản này tan đi được, thì não lại hoạt động bình thường trở lại. Như vậy, hiện tượng rối loạn chức năng nói - hiểu chỉ có tính chất nhất thời. Tuy vậy, khi có hiện tượng “thất ngôn” (mất tiếng nói), cần phải đi khám bệnh ngay.

. Triệu chứng

Hiện tượng mất tiếng nói nhất thời thường chỉ xảy ra trong vài giây hay vài phút. Trong thời gian này, người bệnh bỗng cảm thấy đầu óc như trống rỗng, khó nghĩ được ra câu nói thích hợp, nên đang nói bỗng lúng túng, lắp bắp. Bản thân người bệnh cũng như những người xung quanh đều có thể nhận thấy hiện tượng này.

Người bị mất tiếng nói lâu dài thường nói lúng túng, chậm, câu nói không rõ nghĩa và có khi trái ngược với ý muốn diễn đạt. Người bệnh vẫn hiểu những lời nói của người khác, vẫn đọc được, nhưng khả năng hiểu bị hạn chế hơn so với trước khi bị bệnh.

Người đột nhiên bị bệnh có thể còn bị liệt nhẹ hoặc hoàn toàn tay, chân bên phải, miệng bị méo, liệt. Đây là trường hợp nặng. Người bệnh chỉ nói được lắp bắp, nhắc đi nhắc lại một ý hoặc không nói được, luôn tỏ ra bối rối, buồn rầu, thất vọng vì căn bệnh của mình, dễ khóc vì các trung tâm thần kinh điều khiển sự cảm xúc cũng bị tổn thương.

Có trường hợp người bệnh lại nói rất nhiều, nhưng nói toàn những câu không có ý nghĩa mà chính họ cũng không hiểu. Họ không hiểu được lời nói của người khác, không đọc được vì trung tâm thần kinh điều khiển khả năng tư duy ở não đã bị tổn thương.

Nếu não bị tổn thương trên một diện rộng hoặc ở nhiều điểm thì bệnh trở nên nặng với hậu quả là trí nhớ và trí thông minh bị suy giảm.

. Cần phải làm gì?

Nếu có triệu chứng bệnh nhẹ, nhất thời, cũng cần phải đi khám bệnh ngay để tìm nguyên nhân bệnh vì bệnh nhẹ có khả năng phát triển thành nặng hơn ở những lần sau, dẫn tới hiện tượng tê liệt trầm trọng.

Trong trường hợp có triệu chứng bị bệnh lâu dài càng phải đi khám bệnh ngay để tránh những biến chứng gây tê liệt có thể xảy ra tiếp theo.

Nếu bệnh phát sinh cùng với hiện tượng bị tê liệt thì phải đưa bệnh nhân đi cấp cứu ngay.

Trong mọi trường hợp, nên an ủi bệnh nhân, làm cho bệnh nhân yên tâm. Không nên cho bệnh nhân uống hoặc chỉ nên cho uống ít một sau khi đã thử và chắc chắn bệnh nhân không bị chứng nuốt sai đường.

. Chẩn đoán và điều trị

Để tìm nguyên nhân bệnh, bác sĩ thường chụp bảng não đồ, siêu âm các mạch máu cổ, khám tim, lập bảng điện tâm đồ và chụp cột sống (nếu cần).

Ở những người cao tuổi, có hiện tượng một bộ phận của não bị thiếu máu lâu ngày gây tình trạng nhũn não làm người bệnh bị “lẫn”.

Nguyên nhân bệnh thường là do động mạch cổ bị một cục máu đông gây tắc nghẽn. Cục máu đông này có thể được tạo thành từ mạch máu, từ tim trong trường hợp người bệnh bị nhồi máu cơ tim, bị loạn nhịp tim. Ngoài ra, còn có thể do tai biến mạch máu não, huyết áp bị hạ đột ngột, có khối u (lành hoặc ác tính) hoặc có điểm bị tụ máu ở não.

Trường hợp tắc động mạch cổ cần phải giải phẫu ngay để thông mạch. Trường hợp bị cấm khẩu (mất khả năng nói hoàn toàn) kèm theo hiện tượng liệt chân, tay, bệnh nhân cần nằm lại bệnh viện để được khám và điều trị tổng hợp.

Sau thời gian điều trị, nếu bệnh nhân còn khả năng hiểu và tiếp thu được, họ cần phải được luyện tập bằng những bài học riêng để có thể nói, đọc và viết trở lại. Thời gian luyện tập thường từ 3 tháng tới 12 tháng. Những điểm ở não bị thương tổn có thể được kích thích để hoạt động trở lại bằng những “nguồn điện” nhỏ.

Bác sĩ Ngô Văn Quỹ- Trần Văn Thụ


Rất hân hạnh được nghe ý kiến đóng góp của bạn về sản phẩm này.
Thông báo

Vui lòng nhập thông tin trước khi bình luận

  • Email:
  • Họ tên:
Thông báo

Bạn chưa nhập nội dung

Bài viết khác
Video bản tin sức khỏe 365 ngày